φωτογραφία "Προσβασισμότητα για όλους"

Προσβασιμότητα στον Ιστό (Web Accessibility)

Τι είναι η προσβασιμότητα στον ιστό (web accessibility)

Η προσβασιμότητα στον παγκόσμιο ιστό (ή όπως αποκαλείτε διεθνώς web accessibility) είναι η πρακτική της χρήσης των ιστότοπων από όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους. Παραδοσιακά θεωρείται ότι αφορά τα άτομα με εδικές ανάγκες, αλλά επωφελούνται και άλλες ομάδες, όπως εκείνες που χρησιμοποιούν κινητές συσκευές (Estelle, 2018). Με την αφθονία των πόρων που εξυπηρετούνται στο διαδίκτυο, οι ερευνητές διαπιστώνουν ότι τα άτομα με ειδικές ανάγκες συχνά δεν έχουν το ίδιο επίπεδο πρόσβασης (Fulton, 2011).

Έχει γίνει μια παγκόσμια προσπάθεια να καταστεί ο παγκόσμιος ιστός ένα πλήρως προσβάσιμο μέρος, χάρη εν μέρει στην Κοινοπραξία World Wide Web (W3C). Το W3C (https://www.w3.org) αποτελείται από προσωπικό, εθελοντές και οργανισμούς μέλη από όλο τον κόσμο που συνεργάζονται για την ανάπτυξη προτύπων και πρωτοκόλλων για το διαδίκτυο.

 

Επί του παρόντος, οι κατευθυντήριες γραμμές προσβασιμότητας περιεχομένου στον παγκόσμιο ιστό (WCAG), που δημοσιεύθηκαν για πρώτη φορά το 1999 και ενημερώθηκαν το 2008, είναι το ευρύτερα αποδεκτό σύνολο οδηγιών προσβασιμότητας στον παγκόσμιο ιστό (Essential Accessibility, 2017).  Αυτές οι γραμμές ονομάζονται «Οδηγίες Προσβασιμότητας στο Περιεχόμενο Ιστού» (“Web Content Accessibility Guidelines” – WCAG). Τα κριτήρια χωρίζονται σε τέσσερις κύριες κατηγορίες, οι οποίες καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι υλοποιήσεις μπορούν να γίνουν αντιληπτές, λειτουργικές, κατανοητές και ισχυρές (Caldwell, Cooper, Reid & Vanderheiden, 2008).

 

Σύμφωνα με το W3C (https://www.w3.org), υπάρχουν πολλά στοιχεία που πρέπει να συνεργαστούν για να καταστήσουν τον ιστό προσβάσιμο, αυτά είναι το περιεχόμενο, οι περιηγητές ιστού, η βοηθητική τεχνολογία, η γνώση των χρηστών, οι προγραμματιστές, τα εργαλεία συγγραφής και τα εργαλεία αξιολόγησης τα οποία αποτελούν ελεγκτές προσβασιμότητας.

Τεχνολογική προσέγγιση της προσβασιμότητας

Οι κύριοι τύποι ειδικών αναγκών που εξετάζονται στις περισσότερες διαδικτυακές πηγές είναι για άτομα με προβλήματα όρασης, ακοής, κινητικά και νοητικά. Για κάθε μια από αυτές τις κατηγορίες υπάρχουν ειδικά εργαλεία τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν  για την πρόσβαση στον παγκόσμιο ιστό.

Τύποι Ειδικών Αναγκών και σχετικές Τεχνολογίες

Όταν γίνεται αναφορά σε προβλήματα οράσεις περιλαμβάνει άτομα με τύφλωση, όραση χαμηλού επιπέδου, τύφλωση χρώματος και άλλα.  Κάποια από αυτά τα άτομα θα χρησιμοποιήσουν μεγεθυντές οθόνες, όπως φυσικούς μεγεθυντικούς φακούς ή λογισμικά με δυνατότητες μεγέθυνσης. Σήμερα, τα περισσότερα προγράμματα περιήγησης (όπως, ο chrome) και τα λειτουργικά συστήματα (όπως, τα windows) έχουν δυνατότητες μεγέθυνσης. Επίσης, κάποιοι θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν αναγνώστες οθόνης (screen readers), τα οποία είναι λογισμικά που διαβάζουν δυνατά το ψηφιακό κείμενο (Estelle, 2018).

Τα άτομα με ακουστικές διαταραχές ή κωφά άτομα, δηλαδή, με χαμηλά επίπεδα ακοής ή καθόλου ακοή χρησιμοποιούν βοηθητικές τεχνολογίες (assistive technologies – ATs), αλλά δεν υπάρχουν πραγματικά ειδικές τεχνολογίες για τη χρήση από τον υπολογιστή ή τον παγκόσμιο ιστό. Υπάρχουν, ωστόσο, συγκεκριμένες τεχνικές που μπορούν να λειτουργήσουν ως εναλλακτικές λύσεις, όπως, η χρήση κείμενου στο ηχητικό περιεχόμενο που μπορούν να διαβάσουν, για παράδειγμα οι υπότιτλοι σε ένα βίντεο (Estelle, 2018).

Τα άτομα με κινητικά προβλήματα, όπως απώλεια άκρων ή παράλυση, έχουν δυσκολία στο να χρησιμοποιήσουν το ποντίκι ή το πληκτρολόγιο. Έτσι, τα άτομα αυτά θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν ένα δείκτη κεφαλής για να αλληλεπιδράσουν με το πληκτρολόγιο του υπολογιστή, με το κεφάλι τους (Estelle, 2018). Για τέτοιους είδους χρήση ένας ιστότοπος να μπορεί να λειτουργήσει μόνο με τη χρήση του πληκτρολογίου (Zahra, 2017).

Τέλος, όταν γίνεται αναφορά σε άτομα με νοητικές αναπηρίες, σε γενικές γραμμές αφορά άτομα με ειδικές ανάγκες από ψυχικές ασθένειες με μαθησιακές δυσκολίες, δυσκολίες στην κατανόηση και συγκέντρωση, όπως Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής, και πολλά άλλα είδη. Τέτοιες αναπηρίες μπορούν να επηρεάσουν πολλά μέρη της καθημερινής ζωής, λόγω προβλημάτων μνήμης, επίλυσης προβλημάτων, κατανόησης και προσοχής (Estelle, 2018).

 

Οι πιο συνηθισμένοι τρόποι με τους οποίους τέτοιες αναπηρίες μπορεί να επηρεάσουν τη χρήση του ιστότοπου είναι η δυσκολία στην κατανόηση του τρόπου ολοκλήρωσης μιας εργασίας. Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα ζητήματα που σχολιάστηκαν, δεν υπάρχουν εργαλεία τα οποία μπορούν να βοηθήσουν τα άτομα με νοητικές αναπηρίες.

φωτογραφία "Προσβασισμότητα για όλους"
Web Accessibility

Κατασκευή ιστοσελίδων

Η Study Care παρέχει ολοκληρωμένες λύσεις για την κατασκευή ιστοσελίδων, με βάση τις ανάγκες σας. Mε μοναδικό σχεδιασμό, λειτουργικότητα και ευκολία χρήσης σας παρέχει μοναδικές ιστοσελίδες.

Μάθετε περισσότερα για τις υπηρεσίες κατασκευής ιστοσελίδων

Επικοινωνήστε μαζί μας
για οποιαδήποτε απορία ή διευκρίνηση

Τεχνολογικές Προδιαγραφές Προσβασιμότητας

Είναι σημαντικό να σχεδιαστεί ένα ιστότοπος όπου οι σελίδες του θα είναι συνεπείς. Αυτό σημαίνει ότι η πλοήγηση, η κεφαλίδα, το υποσέλιδο και το κύριο περιεχόμενο βρίσκονται πάντα στις ίδιες θέσεις. Τα εργαλεία τα οποία παρέχονται θα πρέπει να είναι καλά σχεδιασμένα και εύχρηστα. Οι διαδικασίες με πολλαπλά στάδια θα πρέπει να αναλύονται σε λογικά βήματα με τακτικές υπενθυμίσεις για το πόσο ακόμα χρειάζεται ή τι δεν έχει γίνει ώστε να ολοκληρωθεί η διαδικασία, εάν είναι απαραίτητο (Essential Accessibility, 2017).

 

Επιπλέον, οι ροές εργασίας θα πρέπει να είναι λογικές, απλές και να απαιτούν όσο το δυνατόν λιγότερες αλληλεπιδράσεις για την ολοκλήρωση. Για παράδειγμα, η εγγραφή και η σύνδεση σε έναν ιστότοπο είναι συχνά περίπλοκα. Επίσης, είναι σημαντικό τα λάθη των χρηστών να επισημαίνονται με σαφήνεια, με μηνύματα βοήθειας τα οποία προτείνουν λύσεις (Kearny, Gash, Boxhall & Dodson, 2018).

 

Σίγουρα, οι σελίδες των ιστότοπων δεν θα πρέπει να είναι υπερβολικά μακρές ή πυκνές όσον αφορά την ποσότητα πληροφοριών που παρουσιάζονται ταυτόχρονα. Η γλώσσα που χρησιμοποιείται θα πρέπει να είναι απλή και εύκολη και παράλληλα με κάποιο τρόπο να επισημαίνονται τα σημαντικά σημεία (Estelle, 2018).

Εργαλεία ελέγχου προσβασιμότητας

Υπάρχουν εργαλεία αξιολόγησης της προσβασιμότητας στον παγκόσμιο ιστό, τα οποία είναι προγράμματα λογισμικού ή ηλεκτρονικές υπηρεσίες που βοηθούν να προσδιοριστεί εάν το περιεχόμενο ιστού πληροί τις οδηγίες προσβασιμότητας. Υπάρχει πλήθος τέτοιων εργαλείων τα οποία διατίθενται σε μορφή λίστας στο W3C (Eggert & Abou-Zahra, 2016).

 

Τα εργαλεία ελέγχου προσβασιμότητας μπορούν να βοηθήσουν στην αξιολόγηση, σε κάποιο βαθμό, αν ένας ιστότοπος δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από άτομα με ειδικές ανάγκες. Αυτά τα εργαλεία έχουν σχεδιαστεί για να εντοπίζουν και να εντοπίζουν ψηφιακά εμπόδια που θα μπορούσαν να εμποδίσουν κάποιο άτομο με αναπηρία να διαβάζει περιεχόμενο, να συμπληρώνει έντυπα, να κατανοεί τις οδηγίες ή οποιονδήποτε άλλο τρόπο μπορεί να αλληλεπιδράσει κάποιος με έναν ιστότοπο.

 

Όμως, για να προσδιοριστεί πραγματικά πόσο προσβάσιμος και λειτουργικός είναι ένας ιστότοπος, εμπλέκονται πολλές χειρονακτικές ενέργειες και λειτουργικές δοκιμές, (αυτό είναι κάτι που αφορά τους προγραμματιστές). Πρέπει να χρησιμοποιηθούν διαφορετικά είδη βοηθητικής τεχνολογίας. Επίσης, πρέπει συχνά να εφαρμόζεται η ανθρώπινη κρίση (Essential Accessibility, 2017a).

Νομική προσέγγιση της προσβασιμότητας

Είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι λιγότερα από τα μισά κράτη έχουν υιοθετήσει καταστατικά σχετικά με την προσβασιμότητα στον παγκόσμιο ιστό (Fulton, 2011).

 

Η οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) σχετικά με την προσβασιμότητα των ιστοτόπων και των εφαρμογών κινητής τηλεφωνίας απαιτεί από τα κράτη μέλη της ΕΕ να διασφαλίσουν ότι οι ιστότοποί τους και οι εφαρμογές τους για κινητά πληρούν τα κοινά πρότυπα προσβασιμότητας (Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2016). Η οδηγία πρέπει να έχει μεταφερθεί σε κάθε κράτος μέλος της ΕΕ έως τις 23 Σεπτεμβρίου 2018.

 

Η οδηγία χρησιμοποιεί τις τέσσερις αρχές WCAG 2.0, σύμφωνα με το πρότυπο  EN 301 549, απαιτώντας από τους οργανισμούς του δημόσιου τομέα σε ολόκληρη την ΕΕ να λάβουν μέτρα για να διασφαλίσουν ότι οι ιστότοποί τους είναι «αντιληπτοί, λειτουργικοί, κατανοητοί και ισχυροί» (Watson, 2018). Μόλις εγκριθεί στη νομοθεσία κάθε κράτους μέλους της ΕΕ, η οδηγία ορίζει ένα χρονοδιάγραμμα συμμόρφωσης με τους νέους κανονισμούς για τους ιστότοπους και τα κινητά του δημόσιου τομέα (Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2016).

 

Παρόλα αυτά, δεν υπάρχουν απαιτήσεις για την προσβασιμότητα ιστοσελίδων του ιδιωτικού τομέα στα κράτη μέλη της ΕΕ. Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι η αξιοσημείωτη εξαίρεση σε αυτό, όπου η προσβασιμότητα απαιτείται από τους περισσότερους ιστότοπους μέσω του νόμου περί διακρίσεων λόγω αναπηρίας. Εκτός του Ηνωμένου Βασιλείου, ωστόσο, οι περισσότερες οργανώσεις του ιδιωτικού τομέα δεν θα αντιμετωπίσουν καμία ειδική ευθύνη σχετικά με την προσβασιμότητα των δικτυακών τόπων τους (level access, 2018).

 

Ένα από τα δυνατά σημεία στα νομοθετικά πλαίσια για την αντιμετώπιση της προσβασιμότητας αποτελεί το γεγονός ότι κάποιες χώρες υποχρεώνονται να κατασκευάσουν τους ιστότοπους των δημόσιων φορέων με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι προσβάσιμες από όλους. Το μειονέκτημα σε αυτά τα νομοθετικά πλαίσια είναι ότι δεν γίνεται καμία αναφορά στον ιδιωτικό τομέα για οδηγίες συμμόρφωσης ή κυρώσεις.

Συμπεράσματα

Εν κατακλείδι, υπάρχουν πολλά είδη αναπηριών. Ορισμένα άτομα ενδέχεται να μην είναι σε θέση να χειριστούν και να κάνουν κλικ σε ένα ποντίκι, ενώ άλλα μπορεί να έχουν πρόβλημα να εστιάσουν σε μια οθόνη που κινείται και αναβοσβήνει ή δεν μπορούν να ακούσουν αρχεία ήχου. Ορισμένα εμπόδια προσβασιμότητας είναι πιο περίπλοκα για να αποφευχθούν και οι λύσεις χρειάζονται περισσότερο χρόνο και προσπάθεια ανάπτυξης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα τεχνικά πρότυπα για την προσβασιμότητα στον παγκόσμιο ιστό WCAG 2.0, λαμβάνουν υπόψη όλες τις διαφορετικές αναπηρίες. Ένας ιστότοπος που ακολουθεί πιστά το WCAG 2.0 είναι πραγματικά όσο το δυνατόν πιο προσβάσιμος, ανεξάρτητα από την ικανότητα ενός ατόμου.

Θέλετε να μάθετε περισσότερα για την κατασκευή ιστοσελίδων?

Η Study Care μπορεί να σας παρέχει εξειδικευμένα μαθήματα.

 

Επικοινωνήστε μαζί μας

Για οποιαδήποτε απορία ή διευκρίνιση μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας!

Πηγές

  1. Essential Accessibility (2017). Web Accessibility Standards, Guidelines, Laws and Compliance. Ανακτήθηκε 16 Νοεμβρίου 2018, από https://www.essentialaccessibility.com/blog/web-accessibility/.
  2. Kearny, M., Gash, D., Boxhall, A. and Dodson, R. (2018). Accessibility. Ανακτήθηκε 16 Νοεμβρίου 2018, από https://developers.google.com/web/fundamentals/accessibility/.

  3. Estelle (2018). What is accessibility?. Ανακτήθηκε 16 Νοεμβρίου 2018, από https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Learn/Accessibility/What_is_accessibility.

  4. Zahra, S. (2017). How People with Disabilities Use the Web. Ανακτήθηκε 16 Νοεμβρίου 2018, από https://www.w3.org/WAI/people-use-web/.

  5. Eggert, E. and Abou-Zahra, S. (2016). Web Accessibility Evaluation Tools List. https://www.w3.org/WAI/ER/tools/.

  6. level access (2018). Accessibility Laws & Standards: European Union. Ανακτήθηκε 16 Νοεμβρίου 2018, από https://www.levelaccess.com/accessibility-regulations/european-union/ .

  7. Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2016). ΟΔΗΓΙΑ (ΕΕ) 2016/2102 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 26ης Οκτωβρίου 2016 για την προσβασιμότητα των ιστότοπων και των εφαρμογών για φορητές συσκευές των οργανισμών του δημόσιου τομέα. 59ο έτος, 2 Δεκέμβριου, pp. L 327/1-15. Ανακτήθηκε 16 Νοεμβρίου 2018, από https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32016L2102&from=EN.